O Górznie

Górzno i okolice znajdujące się na ziemi dobrzyńskiej wchodziły w skład państwa Mieszka. Przez okolice Górzna szły wyprawy księcia Bolesława Krzywoustego na Sasinów (Prusy). Testament Bolesława Krzuwoustego dzielił Polskę na dzielnice. Górzno w dzielnicy mazowiecko-kujawskiej Bolesława Kędzierzawego. Książę Konrad Mazowiecki przekazał władzę sądowniczą w Górznie biskupowi płockiemu Andrzejowi z Brzeżnicy.Górzno i okolice własnością biskupów płockich z grodem w Świeciu nad Drwęcą. Własność ta obejmowała min.: Górzno, Grążawy, Gołkowo, Brzozie, Jastrzębie, Miesiączkowo. 1243 Podział ziemi chełmińskiej na cztery diecezje. Obszary położone na południe od rzeki Brynicy, tzn. tereny parafii w Górznie i Grążawach pozostały w diecezji płockiej. Ziemia michałowska - region między Wisłą, Drwęcą i Osą na pograniczu Pomorza Gdańskiego, Prus i Mazowsza. W 1138 roku wchodziła w skład dzielnicy książąt mazowieckich. W 1228 roku książe Konrad Mazowiecki nadał ją Krzyżakom, zachowując sobie prawa zwierzchnie. We władaniu Krzyżaków pozostała do 1454 roku. 1325 Eregowanie - założenie w Górznie parafii podporządkowanej dekanatowi lipnowskiemu, następnie rypińskiemu w diecezji płockiej. Biskup płocki Florian jej prowadzenie powierzył Kanonikom Regularnym - Stróżom Grobu Jerozolimskiego, zwanym w Polsce bożogrobcami lub miechowitami. Zakon bożogrobców powstał w 1099 roku po zdobyciu przez krzyżowców Jerozolimy. Jego zadaniem było obrona sanktuarium Grobu Chrystusa oraz prowadzenie działalności charytatywnej i kultowej. Bożogrobców do Polski sprowadził możnowładca mołopolski Jaksa z Miechowa w 1163 roku. Bardzo szybko miechowici, dzięki nadaniom i przywilejom, zyskali ogromne znaczenie polityczne i gospodarcze. Szczególnym wyróżnikiem zakonników był podwójny krzyż zwany patriarchalnym, który w kolorze czerwonym zdobił ich czarny strój zakonny. W Górznie bożogrobcy przebywali do roku 1830. Kościołem parafialnym został kościół pod wezwaniem św. Krzyża. Świątynia została wzniesiona z drewna tuż przed osadzeniem miechowitów w Górznie. W skład parafii oprócz Górzna weszły wsie:Gołkowo i póżniej Gołkówko, Szczutowo, Miesiączkowo, i póżniej Miesiączkowo Zdroje oraz inne lokowane w przyszłości przy zamku biskupim w Górznie. We wsiach tych zagwarantowano miechowitom roczne meszne. Na uposażenie kościoła biskup przekazał 6 łanów i 10 mórg z łąkami przyległymi. Ponadto miechowici otrzymali 8 łanów ornych z łąkami w Szczutowie, prawo wyrębu drzew, łowienia ryb w jeziorach,prawo wypasu owiec i bydła. Także rudnik z Rudy koło Zaborowa zobowiązany był dawać rocznie czynsz. Otrzymali ponadto od wójta górznieńskiego Teodoryka połowę dochodów z młyna, od sołtysa ze Szczutowa Hermana połowę dochodów z karczmy. Ustanowienie parafii w Górznie zdecydowanie podniosło jego rangę.Biskup płocki Florian kontrakt lokacyjny wystawił na ręce zasadżcy Teodoryka. Miasto zostało lokowane na prawie chełmińskim. Mówiąc o początkach Górzna należy pamiętać,że lokacja średniowiecznego miasta nie była aktem jednorazowym,związanym tylko z wystawieniem przywileju lokacyjnego. Przez termin lokacja rozumiemy zarówno wytyczenie planu miasta,jak i akt prawny nadanie immunitetu - prawa i związane z tym stopniowe kształtowanie się samorządu miejskiego. W okresie gdy zakładano Górzno, znane były dwa typy rozplanowania miasta na prawie niemieckim. Według starszej koncepcji funkcję rynku i głównej osi planu miasta pełniła szeroka ulica. Młodszą genezę miał model miasta z centralnie położonym kwadratowym lub prostokątnym rynkiem. Rozplanowanie Górzna nawiązuje do młodszej koncepcji. Nie wdając się przywilejów wójta i mieszczan, należy jednak zwrócić uwagę na jedno zdanie. Otóż biskup postuluje w dokumencie, aby "ecclesia parochialis in civitate Locetur". Oznacza to, że miasto Górzno w momencie lokacji nie posiadało własnego kościoła. Można więc przypuszczać, że tworząc parafię (1325) biskup nie zamierzał jeszcze lokować miasta. Przez wiele lat, kościół wzniesiony przez miechowitów, pozostawał poza miastem. Świadczy o tym także i przywilej lokacyjny z 1385 roku, będący uzupełnieniem i aktualizacją z 1327 roku. Mówi o nacisku biskupa by kościół wzniesiono w obrębie miasta.
Prawo chełmińskie - odmiana prawa niemieckiego, stosowana na Pomorzu, Kujawach i Mazowszu. Przeniesione do Polski za pośrednictwem osadników niemieckich. Do najważniejszych zasad należały: wolność osobista osadników, prawo do dziedzicznego użytkowania gruntów, zagwarantowanie samorządu sądowego, zwyczaje prawa karnego i cywilnego z Niemiec.